Wątroba to narząd będący częścią układu pokarmowego. Bierze ona jednak także udział w wielu innych ważnych procesach: termoregulacji, magazynowania żelaza, usuwania toksyn. Dlatego tak ważne jest jej poprawne funkcjonowanie. Jednocześnie jest ona stale narażona na uszkodzenia. Niekiedy – gdy należy ją uchronić właśnie przed uszkodzeniem albo kiedy dotknęły ją konkretne choroby, konieczne jest zastosowanie odpowiedniej diety nazwanej dietą wątrobową.


PROGRAM, CZYLI NA CZYM POLEGA DIETA WĄTROBOWA

Uszkodzenia wątroby mogą prowadzić do jej dysfunkcji, ale też do zaburzenia pracy całego organizmu. Jest ona bowiem jednym z najważniejszych, a zarazem najbardziej “zapracowanych” narządów. Niestety jest również narażona na wiele chorób (wbrew popularniej opinii – nie tylko wśród osób nadużywających alkoholu). Choroby wątroby pojawiają się przez: zły tryb życia, niewłaściwą dietę i choroby cywilizacyjne. Do najpoważniejszych schorzeń wątrobowych należą: niealkoholowe stłuszczenie, alkoholowe stłuszczenie, polekowe uszkodzenie i wirusowe zapalenie wątroby. Dieta wątrobowa polecana jest zaś:

  • Osobom cierpiącym na schorzenia wątroby,
  • Osobom, które cierpią na choroby trzustki, pęcherzyka żółciowego, albo dróg żółciowych,
  • Osobom, które właśnie pokonali któreś ze schorzeń,
  • Osobom, które regularnie spożywają alkohol,
  • Osobom, które żyją w stresie i niezdrowo się odżywiają, bazując głównie na tłuszczach zwierzęcych (wtedy taka dieta pomoże w regeneracji wątroby).

Celem diety wątrobowej jest wyrównanie niedoborów żywieniowych oraz ograniczenie czynników, które uszkadzają i wpływają na obciążenie wątroby. Stosowanie takiej diety poprawia trawienie i wchłanianie składników odżywczych, dzięki czemu dochodzi do regeneracji miąższu wątroby. Program takiej diety, choć posiada pewne ogólne zasady (np. małą zawartość tłuszczów i cukrów prostych, lekkostrawne posiłki), powinien być zawsze dostosowany do konkretnej osoby. Pod uwagę należy wziąć sposób dotychczasowego żywienia, nawyki i ewentualne schorzenia. U osób niedożywionych dieta wątrobowa powinna zawierać dużą ilość białka i energii, a u osób z nadwagą muszą być one ograniczone. Najważniejsze jest zaś, by z posiłków wykluczyć: smalec, słoninę i boczek, a także tłuste mięsa i produkty spożywcze uznawane za ciężkostrawne. Niezbędne jest zaś wzbogacenie diety w produkty zawierające witaminę C. Uwagę trzeba też zwrócić na technologię przygotowywania żywności. Zaleca się przygotowanie potraw na świeżo (aby uniknąć ich zakażenia bakteryjnego), posiłki powinny być smażone beztłuszczowo, pieczone w folii czy pergaminie albo w naczyniach ceramicznych. Warzywa powinny być podawane z wody, a zupy/sosy zagęszczać należy zawiesiną z mąki i mleka. Oleje i oliwy powinny być używane w postaci surowej, wykluczyć trzeba także produkty bogate w błonnik, wzdymające, tłuste i ostro przyprawione.


ZALECENIA I JADŁOSPIS W DIECIE WĄTROBOWEJ

Jedną z podstawowych zasad tej diety jest spożywanie czterech, maksymalnie pięciu posiłków dziennie. Każdy z nich:

  • musi być przyjmowany o określonych porach, najlepiej co 3-4 godziny,
  • powinien być porcją o umiarkowanej objętości,
  • nie może być gorący.

Ostatni posiłek powinien być spożywany maksymalnie dwie godziny przed snem. Cała dieta wątrobowa przepisy powinna być zaś normokaloryczna, z ograniczeniem tłuszczu i przy zwiększeniu spożycia węglowodanów.
Dietetycy zalecają, by zawartość podstawowych składników odżywczych w całodziennej diecie przedstawiała się następująco:

a) białko: 65g- 90g,
b) tłuszcz: 40g-50g,
c) węglowodany: 345 g.

Natomiast ilość błonnika będzie zależna od osobistej tolerancji. Sam jadłospis najlepiej zaś ustalić jest indywidualnie – w porozumieniu z lekarzem albo dietetykiem. Najważniejsze, by jeść te produkty, które są możliwe najmniej przetworzone i świeże. Najbardziej zalecanymi produktami spożywczymi w diecie wątrobowej są: chude mięso (drób, cielęcina, wołowina), ryby morskie (łosoś, szczupak, dorsz, mintaj, morszczuk), mleko roślinne lub mleko krowie o niskiej zawartości tłuszczu, chudy twaróg, maślanka, pieczywo typu graham i pieczywo pszenne, mąka pszenna i mąka ziemniaczana, płatki (owsiane, orkiszowe, jaglane), kasza (manna, jaglana, kukurydziana), świeże i dojrzałe owoce i warzywa, jaja gotowane na miękko, miód, dżem, zupy gotowane na wywarach warzywnych i chudym mięsie, ryż i drobny makaron, tłuszcze (oliwa z oliwek, oleje sojowy i słonecznikowy). Do picia zaleca się: wodę niegazowaną, świeże soki, słabą herbatę oraz napary ziołowe (przy uszkodzeniach wątroby polecany jest ostropest plamisty).


PRZECIWWSKAZANIA

Z racji tego, że dieta wątrobowa nie jest to dieta odchudzająca, a mająca na celu poprawę zdrowia i regenerację wątroby, przy jej stosowaniu nie ma przeciwwskazań. Co więcej, lekkostrawny charakter potraw i sposób ich przygotowania (brak smażenia) są polecane nie tylko osobom z chorobami wątroby, ale także tym, które ze względu na niezdrowy tryb życia są na nie narażone. Dieta wątrobowa polecana jest nawet kobietom w ciąży – szczególnie tym, które cierpią na cholestazę. Oczywiście najlepiej, gdy w każdym indywidualnym przypadku o stosowaniu diety wątrobowej zadecydował lekarz.